Initiatiefvoorstel Integrale Aanpak Illegale Arbeid

Er verblijven in Den Haag naar schatting meer dan tienduizend illegalen, waarvan ongeveer de helft met valse paspoorten of sofi-nummers aan het werk is. Vooral in de tuinbouw in het Westland werken veel illegalen. Een belangrijk deel daarvan wordt bemiddeld via malafide uitzendbureaus en loonbedrijven.

Deze bedrijfjes zijn soms moeilijk te traceren omdat zij vaak werken vanuit busjes, woonhuizen of op straat en uitsluitend bereikbaar zijn via GSM-nummers. Daarom worden deze uitzendbureaus ook wel 06-busbureaus genoemd. Minister Vermeend noemde onlangs in NOVA een geschat aantal van tussen de 30.000 en 50.000 mensen die via loonbedrijfjes op los-vaste basis in het Westland werken. Het aantal van die loonbedrijfjes wordt in Den Haag op ca. 1000 geschat.
De rol van malafide uitzendbureaus bij de tewerkstelling van illegalen in het Westland baart ernstige zorgen. Onderzoek van het Regionaal Interdisciplinair Fraudeteam (RIF) Den Haag wijst uit dat veel van deze bedrijfjes zich naast het tewerkstellen van illegalen schuldig maken aan andere malafide praktijken zoals het niet afdragen van loonheffingen en verzekeringspremies. Bovendien blijkt uit enkele strafrechtelijke onderzoeken dat deze illegale activiteiten nauw verweven zijn met andere criminele handelingen zoals belastingfraude, mensenhandel, illegale prostitutie, verhuur in illegale pensions, uitkeringsfraude en het witwassen van gelden. Dit alles vormt een ernstige aantasting van zowel ons sociale bestel als de openbare orde in de stad en moet daarom grondig worden bestreden.
De VVD wil een verbeterde aanpak van illegale arbeid en de rol van malafide uitzendbureaus daarbij. Een dergelijke aanpak heeft alleen kans van slagen wanneer verschillende overheidsinstanties (zowel op lokaal als rijksniveau) en goedwillende bedrijven (zowel tuinders als uitzendbureaus) optimaal samenwerken. De afgelopen weken zijn inmiddels enkele veelbelovende projecten gestart. Zo zijn tussen LTO-Nederland, de Algemene Bond voor Uitzendbureaus (ABU) en de ministeries van Sociale Zaken en Landbouw afspraken gemaakt om te komen tot een certificering van bonafide uitzendbureaus. De Haagse VVD-fractie is echter van mening dat ook de gemeente een actieve rol dient te vervullen bij de bestrijding van illegale arbeid. In dit initiatiefvoorstel geven wij een aantal acties aan en verzoeken het college van B&W deze uit te werken in een plan van aanpak voor de gemeentelijke Haagse inzet.

Actiepunten
OK Checkpoint. Het controleren van de identiteit van werkzoekenden moet beter mogelijk worden gemaakt. Uitzendbureaus en tuinders zouden op een eenvoudige manier, het liefst bij één loket, het OK Checkpoint, de persoonlijke papieren van een werkzoekende ter controle moeten kunnen voorleggen. Zonder vrij toegang te hebben tot privacygevoelige gegevens kunnen zij zich zo verzekeren van de juistheid van de identiteit van een persoon. Ook kunnen zij vaststellen of deze persoon legaal arbeid mag verrichten. Dit vergroot de zekerheid voor uitzendbureaus en tuinders dat zij niet werken met personen die illegaal arbeid verrichten.
Momenteel beschikken verschillende instanties over de gegevens die bepalen of een persoon werkzaamheden voor een uitzendbureau mag verrichten: de Belastingdienst, Uitvoering Werknemersverzekeringen (UWV), de Vreemdelingendienst etc. Dit maakt controle moeizaam. Controle dient nu bovendien voor elke arbeidskracht individueel door zowel het loonbedrijf als de tuinder te geschieden. Een centraal overheidsloket maakt het mogelijk de controlelast meer op het loonbedrijf te laten drukken. De tuinder zou moeten kunnen volstaan met een steekproefsgewijze controle bij het loket. De gemeente Den Haag heeft het grootste belang bij het tot stand komen van dit OK Checkpoint. Het College dient daarop ook schriftelijk bij de regering aan te dringen.
Certificatie van loonbedrijven. De VVD steunt de introductie van een keurmerk voor uitzendbureaus. Het is voor tuinders momenteel lastig te achterhalen of een uitzendbureau bonafide of malafide is. Het komt voor dat tuinders in goed vertrouwen gebruik maken van uitzendbureaus die zonder medeweten van de tuinder illegale arbeidskrachten leveren. Het samenwerkingsverband tussen LTO-Nederland, de ABU en de ministeries van Sociale Zaken en Landbouw leidt tot een certificering van uitzendbureaus en een betere informatievoorziening naar tuinders in de regio Haaglanden. Uitzendbureaus die het keurmerk dragen, krijgen via de ABU een halfjaarlijkse financiële controle waarbij wordt nagegaan of sociale lasten en belastingen correct worden afgedragen. De VVD pleit voor nog drie voorwaarden die aan een keurmerk zouden moeten worden verbonden.
Een eerste kenmerk van bonafide uitzendbureaus is dat zij hun mensen checken volgens het systeem genoemd onder punt 1.
Ten tweede een fatsoenlijke beloning van de arbeid. Momenteel wordt vaak door de loonbedrijven onfatsoenlijk veel ingehouden van de door de tuinders betaalde vergoeding. Gestreefd moet worden naar normale CAO-verhoudingen.
Ten derde kunnen enkele vestigingsvereisten in het systeem van certificering worden opgenomen. Daarbij valt te denken aan het voor eigenaar, directie en medewerkers van een uitzendbureau verplicht aanvragen van een verklaring omtrent het gedrag bij de gemeente.
De gemeente Den Haag heeft het grootste belang bij het totstandkomen van deze verbeterde certificering. Het College dient daarop ook schriftelijk bij de regering en betrokkenen aan te dringen en te bezien wat het overigens kan doen ter bevordering hiervan.
Coördinatie. Er zijn in Den Haag vele illegale uitzendbureaus die opereren met busjes, GSM-nummers, vanuit woningen of op straat. Het is voor de politie en andere overheidsinstanties, zoals belastingdienst en UWV, lastig op deze vluchtige sector vat te krijgen, niet in de laatste plaats omdat wetten en regels informatie-uitwisseling in de weg staan. De VVD pleit voor ruimere mogelijkheden voor de uitwisseling van gegevens die de aanpak van malafide uitzendbureaus kan verbeteren. Concreet betekent dit dat de gemeente Den Haag bij de betrokken ministeries om ontheffingen moet vragen van regelingen die de uitwisseling van informatie beperken. In het verleden bleken dergelijke ontheffingen ook mogelijk te zijn bij handhavingsprojecten in andere vluchtige en schemerige sectoren, zoals de prostitutie- en escortbranche.
Beschikbaarheid van arbeid. In weerwil van de positieve economische ontwikkelingen van de afgelopen jaren heeft Den Haag nog steeds ca. 22.000 werklozen. Zolang de stad nog een zo groot arbeidspotentieel heeft, is de komst van arbeidskrachten uit zogeheten associatielanden of niet-EU-landen volgens de VVD onwenselijk. De VVD pleit er voor dat de Sociale Dienst en het Centrum voor Werk en Inkomen zware inspanningen (blijven) verrichten om tenminste een deel van deze 22.000 werklozen werk te laten verrichten in de land- en tuinbouwsector. Daarbij moet worden gezocht naar flexibele constructies die aansluiten bij het fluctuerende seizoenwerk. Verder kunnen leer-werk-trajecten (eventueel in samenwerking met WLTO) en deeltijdbanen met gedeeltelijk behoud van uitkering bijdragen aan een betere aansluiting van het werkaanbod en de vraag naar arbeiders in het Westland. Hierover is een periodieke rapportage vereist.
“Doorpakken”. De VVD pleit voor een integrale aanpak van criminele aspecten van de illegalenproblematiek. De tewerkstelling van illegalen is meestal verweven met andere illegale en criminele activiteiten, zoals belastingfraude, mensenhandel, verhuur in illegale pensions en uitkeringsfraude. Verschillende publieke instanties richten zich vaak op afzonderlijke praktijken. Een inval van de belastingdienst is bijvoorbeeld maar op één specifiek onderwerp gericht. Wij zouden graag zien dat de organisaties, die betrokken zijn bij de bestrijding van deze illegale praktijken, de handen ineenslaan en de onderlinge afstemming verbeteren. Concreet komt dit er op neer dat als bijvoorbeeld een illegaal uitzendbureau wordt onderzocht door de belastingdienst, vervolgens de Sociale Dienst uitzoekt of uitkeringsfraude is gepleegd door medewerkers of leidinggevenden van het bedrijf, de gemeente nagaat of betrokkenen elders illegale pensions exploiteren, de UWV niet-betaalde premies alsnog int, de vreemdelingenpolitie onderzoekt waar de illegale papieren vandaan komen etc. Ook een illegaal pension kan startpunt zijn van zo’n integrale handhavingsactie. Een gezamenlijke en integrale aanpak door de diverse instanties leidt tot een meer fundamentele en structurele oplossing van de problematiek. Het College dient de mogelijkheden daartoe systematisch te verkennen, tot realisatie daarvan over te gaan waar dat op eigen kracht kan, dan wel over de juridische belemmeringen met betrokken instanties en ministeries te overleggen en tenslotte: over de voortgang aan de raad te rapporteren in een jaarlijkse “doorpakbrief”.
Afspraken met derden buiten het strikte handhavingscircuit. De VVD pleit voor concrete afspraken tussen de gemeente en woningcorporaties over het optreden tegen illegale praktijken in huurwoningen. Indien illegale uitzendbureaus of pensions worden geëxploiteerd vanuit woningen van een corporatie, dan dient de corporatie in kwestie gebruik te maken van haar recht het huurcontract te ontbinden. Net als bij punt 5 geldt ook hier dat een integrale aanpak van de illegalenproblematiek het meest effectief is. Afspraken met bijv. de Kamer van Koophandel en goede administratiekantoren over de begeleiding van en voorlichting aan de loonbedrijven kan de overgang naar een reguliere situatie bespoedigen. Het is niet alleen een kwestie van handhaven van regels in de zin van het opsporen en vervolgen van overtredingen en misdrijven. Het is ook een kwestie van het uitstippelen van een traject waardoor loonbedrijfjes zich kunnen verbeteren en zo een reguliere bonafide bedrijfstak kunnen worden.
De Haagse situatie is uniek in Nederland. De reden van het verblijf van zeer velen in Den Haag is, dat zij hier profijtelijker kunnen worden uitgebuit dan in het land van herkomst. Daaraan moet een einde komen. Dat vereist gecoördineerde en doorgezette actie. Ook van de gemeente.

Dictum:
De raad van de gemeente Den Haag verzoekt het college de suggesties genoemd in de punten 1 t/m 6 te onderzoeken en daarvan verslag te doen aan de raad voor 1 juli 2002.

Peter Smit, VVD

(Voornaamste auteurs van dit initiatiefvoorstel zijn Pieter van Woensel, nr. 11 op de VVD-lijst, en Sander Dekker, nr. 16)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *