Aan de voorzitter van de gemeenteraad

Den Haag, 7 maart 2005

Veel uitkeringsgerechtigden, die door gedrag, leefwijze of achtergrond niet over een eigen bankrekening beschikken, zijn gebonden wekelijks hun uitkering contant bij het gemeentehuis op te halen. Bij deze groep cliënten spelen vaak psychiatrie, verslaving of dakloosheid een rol. De contante uitbetaling van uitkeringen verloopt niet altijd vlekkeloos. De gemeenteraadsleden De Jager en Jol hebben in februari 2003 door middel van schriftelijke vragen aandacht gevraagd voor de overlast die de uitbetaling in sommige gevallen met zich meebrengt.

Om het aantal contante uitbetalingen in het Stadhuis te verminderen, maakte het college in de beantwoording van die vragen melding van een experiment, waarbij de contante uitbetaling van uitkeringen ook op het postkantoor kan plaatsvinden.

De VVD-fractie is van mening dat contante uitbetaling bij hoogste uitzondering moet plaatsvinden. De betaling van uitkeringen via bankrekeningen stimuleert de uitkeringsgerechtigde om verantwoordelijkheid te nemen voor de eigen uitgaven, het geeft meer onafhankelijkheid en meer zelfstandigheid. Uitkeringsgerechtigden moeten niet bij voorbaat uitgesloten worden van (financiële) mogelijkheden die voor de overgrote meerderheid van de burgers de normaalste zaak van de wereld zijn. Den Haag heeft in het verleden een convenant gesloten met de Vereniging van Banken, waardoor het voor cliënten die bij commerciële banken geen rekening kunnen openen alsnog mogelijk wordt om via de gemeente een rekening met bijbehorende bankpas te krijgen. De gemeente Rotterdam heeft een soortgelijke regeling. Rotterdam is echter ook bezig met een experiment om bij de nachtopvangcentra voor daklozen pin/chipautomaten te plaatsen, zodat de omslachtige en tijdrovende declaratiebewegingen tussen opvang en gemeente efficiënter geregeld kan worden.

Onder verwijzing van artikel 35 van het reglement van orde heeft de VVD-fractie de volgende vragen:

1. Past het college kortingsmaatregelen toe op uitkeringen in het geval dat de cliënt zich agressief gedraagt bij contante uitbetaling van de uitkering? Hoe vaak is dit tot nu toe gebeurd? Tot welke hoogte wordt deze kortingsmaatregel toegepast?
2. Hoe is het experiment verlopen, waarbij de contante uitbetaling van uitkeringen ook op het Postkantoor kan plaatsvinden? Is het experiment verder in de gemeente uitgebreid?
3. Wat zijn de resultaten tot nu toe van het experiment in Rotterdam, waar pin/chipautomaten bij nachtopvangcentra worden geplaatst? Is het college voornemens om ook in Den Haag speciale pin/chipautomaten bij nachtopvangcentra te realiseren?

VVD-fractie

Jerimi van Laar

~~~~~~~~~~

Antwoorden

Het college van burgemeester en wethouders van Den Haag heeft bovenstaande vragen op 12 april 2005 als volgt beantwoord:

1. Op grond van de MAATREGELENVERORDENING Wet werk en bijstand (RIS nr. 114332) is het mogelijk om een maatregel op te leggen als er sprake is van een zeer ernstige misdraging. Hieronder wordt in ieder geval verstaan:
   -          Lichamelijk geweld of bedreiging van lichamelijk geweld;
   -          Gijzelneming. Van gijzelneming is bijvoorbeeld sprake als een klant in de spreekkamer zit en de klant de medewerker de spreekkamer niet uit wil laten gaan voordat hij een kasbetaling heeft;
   -          Huis- of lokaalvredebreuk met geweld. 
   Het gaat hier om gedragingen die moeten leiden tot het doen van een aangifte. In het geval dat er besloten is tot het doen van aangifte volgt er altijd een maatregel en wordt de uitkering voor de duur van één maand verlaagd met 100%. Naast de genoemde misdragingen kunnen er ook andere misdragingen (discriminatie, belediging e.d.) voordoen. Het moet dan wel gaan om “zeer ernstig misdragen” waarbij er sprake is van gedrag dat in het normale menselijke verkeer in alle gevallen als onacceptabel kan worden beschouwd. Als het de eerste keer is dat dit gedrag zich voordoet wordt er volstaan met een schriftelijke waarschuwing. Als het gedrag zich bij herhaling voordoet kan hiervoor een maatregel worden opgelegd.
   De maatregelenverordening is vanaf januari 2005 van kracht. In de korte periode dat de verordening van kracht is zijn er nog geen maatregelen opgelegd in verband met agressief gedrag bij het contant uitbetalen van de uitkering. In 2004 is er 94 maal een gebouwenverbod opgelegd naar aanleiding van ernstige misdragingen tegenover medewerkers van de wijkkantoren en is er in 51 gevallen aangifte bij de politie gedaan. 
   Voor wat betreft de maatregelen die zijn genomen in verband met belediging gaat het over 2004 om 14 gevallen. Bij deze gevallen was er naast belediging veelal ook sprake van bedreiging en agressief gedrag. In deze gevallen is een gebouwenverbod toegepast en aangifte gedaan bij de politie. Van een financiële maatregel door de dienst was daarbij geen sprake.

2. Het experiment is goed verlopen. Het proces kasbetalingen met Postkantoren B.V. is echter overwegend handmatig. Bij een grootschaliger toepassing is dat riskant zodat bewust van uitbreiding is afgezien en gekeken is naar een goed alternatief. Dit alternatief is gevonden in een nieuw produkt, dat ontwikkeld is bij enkele banken “de Maestro Prepaid Debitcard”. Aan een dergelijk pasje ligt geen bankrekening ten grondslag. Door de dienst SZW kan dit pasje gebruikt worden voor zowel incidentele betalingen als periodieke betalingen. De pasjes kunnen direct aan klanten met de bijbehorende pincode worden meegegeven en zijn op afstand oplaadbaar door de dienst SZW. Het streven van de dienst SZW is dit pasje in de loop van 2006, na een pilot-periode, operationeel te hebben. Voor de enkele klanten, die niet met een pasje en/of pincode kunnen omgaan worden alternatieven geboden. Over de resultaten van de pilot zal de commissie OSCI worden geïnformeerd. Totdat de nieuwe betaalvorm is geïntroduceerd zullen de betalingen via het Postkantoor voor wijkkantoor Loosduinen en afdeling Jongeren gecontinueerd worden.
3. De pasjes die in Rotterdam gebruikt worden zijn pasjes die aan een bankrekeningnummer gekoppeld zijn. Voor deze pasjes is bij de dienst SZW niet gekozen omdat deze pasjes niet geschikt zijn voor spoedbetalingen.  Er is geen reden om nog op extra locaties pinautomaten te plaatsen daar met de prepaid debitcard bij alle geldautomaten in de stad kan worden gepind.