De VVD hamerde al tijden –onder andere tijdens de voorjaarsnota en ook de begrotingsbehandeling- op een gedegen onderzoek. De bedoeling was dat met de uitkomsten echte keuzes gemaakt zouden kunnen worden. Er was immers al enige tijd duidelijk dat voor de komende jaren geen extra financiële ruimte beschikbaar zou zijn. Verder is het handig voor de college-onderhandelingen na de komende verkiezingen in maart.

Meer specifiek zouden in dit ‘Oud voor nieuw’-onderzoek “de huidige activiteiten bekeken worden om te beoordelen wat gelaten kan worden om vervolgens nieuwe zaken in te voeren”, aldus de wethouder tijdens de raadsvergadering. Ambitie was om daarbij voor € 200 miljoen ruimte te vinden.

Bij eerste lezing leek het een aardig verhaal, maar bij nader inzien denkt de VVD dat hier onbegrijpelijk veel tijd is verknoeid en stevige vertraging is opgelopen. Wat blijkt namelijk? In deze –half jaar durende!– exercitie is de wethouder niet verder gekomen dan het analyseren wat de “beleidsvrije ruimte” is. Dit is het gemeentelijke beleid dat wordt bekostigd uit de algemene middelen, gecorrigeerd voor de vaste kapitaallasten, inkomsten van derden en apparaatlasten. Op de begroting van ruim 2 miljard is dit grofweg 500 miljoen. Vervolgens is daarbij berekend dat 40% van die ruimte zou moeten vervallen om tot het streefbedrag van 200 miljoen te komen. Dat betekent dus dat op basis van dit werkstukje geen keuzes gemaakt kunnen worden, die zijn immers niet inzichtelijk gemaakt!

- Er is dus geen inzicht gegeven in effecten van bezuinigingen op programma’s als cultuur of armoedebeleid. Wat gebeurt er nou als bijvoorbeeld de gehele beleidsvrije ruimte van cultuur wordt geschrapt? Wat kan Den Haag dan niet meer doen?
- Er is niet gekeken naar bestemmingsreserves (dat is vooruit geschoven).
- Dat kosten van kapitaal niet tot “vrije ruimte” zijn gerekend, is toch ook vreemd: je kunt er toch voor kiezen bepaalde zaken niet meer te doen of niet te vervangen?!
- Er is niet gekeken naar de gemeentelijke organisatie en doelmatigheid van de uitgaven op dat punt. Wat gebeurt als ik 15% op beleidsambtenaren schrap? Wat te denken van efficiencymaatregelen bij de gemeentelijke inkoop?
- Er is geen inzicht gegeven in beperking van de wettelijke taken die de gemeente moet uitvoeren tot het noodzakelijk basisniveau. En het is dus ook niet inzichtelijk wat dit zou kunnen opleveren aan besparingen.
- Er is niet gekeken naar alle bouwplannen en de effecten van eventuele herprioritering (dat kan schelen in plankosten).

En zo kan ik nog wel even doorgaan. Dit stuk is niet meer dan een eerste aanzet om tot iets vruchtbaars te komen. Niet meer dan een oefening, op basis waarvan niemand een keuze kan maken. Kortom, dit is vrijwel verspilde moeite.

Wat ons betreft wordt deze brief als een speer bovenaan de agenda van de eerstvolgende commissievergadering Financiën gezet zodat we met de wethouder kunnen bespreken hoe we de schade en verdere vertraging kunnen beperken door toch nog voor de verkiezingen van 3 maart een uitgebreide analyse te hebben van mogelijke bezuinigingen inclusief de effecten. Alleen dan kunnen een nieuw college en een nieuwe raad gericht en doelbewust keuzes maken! Daarbij kunnen we dus praten over tenminste 500 miljoen.

Martin Wörsdörfer,
Den Haag, 21 december 2009